Pomiar wysokości obiektu niedostępnego stosuje się wtedy, gdy nie można bezpośrednio ustawić łaty lub pryzmatu na wyznaczanych punktach, np. na kominie, wieży, maszcie albo elewacji budynku. W geodezji najczęściej wykonuje się go metodą niwelacji trygonometrycznej.
Na czym polega metoda?
Z punktu pomiarowego celuje się instrumentem, np. tachimetrem lub teodolitem, na charakterystyczne punkty obiektu i mierzy:
- kąty pionowe lub kąty nachylenia celowych,
- odległość poziomą do obiektu albo długość bazy pomiarowej,
- czasem wysokość instrumentu nad punktem stanowiska.
Na podstawie zależności trygonometrycznych oblicza się różnicę wysokości między punktami. Jeżeli trzeba wyznaczyć wysokość fragmentu obiektu, np. od punktu 1 do punktu 2 na kominie, mierzy się kąty do obu punktów i oblicza różnicę ich wysokości.
Przykład zastosowania
Dla komina można wykonać pomiar z jednego lub dwóch stanowisk. Jeżeli znana jest odległość pozioma od stanowiska do komina, wysokość fragmentu między punktami można wyznaczyć z różnicy wartości wynikających z tangensów kątów pionowych:
- celowa do punktu górnego daje wysokość punktu 1,
- celowa do punktu dolnego daje wysokość punktu 2,
- różnica tych wysokości to szukane h.
Jak rozpoznać na rysunku?
Metodę tę rozpoznaje się po ukośnych celowych prowadzonych z instrumentu do punktów obiektu oraz po oznaczonych kątach pionowych, np. α lub β. Nie jest to niwelacja geometryczna, ponieważ nie występuje łata niwelacyjna ani pozioma celowa niwelatora.