Przed rozpoczęciem pomiaru kątów poziomych teodolit musi być prawidłowo ustawiony na stanowisku. Celem tych czynności jest zapewnienie, że oś pionowa instrumentu przechodzi przez punkt stanowiska, a odczyty kierunków będą wiarygodne.
Podstawowe czynności na stanowisku
Przed pomiarem kątów poziomych wykonuje się przede wszystkim:
- centrowanie teodolitu nad punktem geodezyjnym,
- poziomowanie instrumentu, czyli doprowadzenie osi pionowej do położenia pionowego,
- ustawienie ostrości krzyża kresek w lunecie,
- ustawienie ostrości obrazu celu, aby wyraźnie widzieć mierzony punkt,
- sprawdzenie, czy nie występuje paralaksa, czyli pozorne przesuwanie się krzyża kresek względem obrazu celu przy zmianie położenia oka.
Czego nie trzeba wykonywać?
Przed samym pomiarem kątów poziomych nie wykonuje się pomiaru wysokości teodolitu. Wysokość instrumentu, czyli odległość od punktu stanowiska do osi celowej lunety, jest potrzebna głównie przy pomiarach wysokościowych, np. w niwelacji trygonometrycznej, tachimetrii lub przy wyznaczaniu wysokości punktów.
Kąt poziomy zależy od kierunków obserwowanych w płaszczyźnie poziomej, a nie od wysokości ustawienia instrumentu. Dlatego w pytaniu egzaminacyjnym poprawną odpowiedzią jest: pomiaru wysokości teodolitu.
Ważne rozróżnienie
Ostrość krzyża kresek ustawia się zwykle raz dla oka obserwatora, natomiast ostrość obrazu celu reguluje się dla konkretnej odległości do punktu. Obie czynności są ważne przed celowaniem i wykonaniem odczytu.