Niweleta trasy to projektowana linia wysokościowa trasy, np. drogi, kolei, kanału lub przewodu, przedstawiająca zmiany wysokości wzdłuż osi obiektu. Określa, na jakiej wysokości powinny znajdować się kolejne punkty trasy.
W zadaniach egzaminacyjnych niweleta często jest opisana przez:
- wysokość punktu początkowego,
- nachylenie niwelety, zwykle w procentach,
- odległość od punktu początkowego.
Nachylenie niwelety
Nachylenie podane w procentach informuje, o ile metrów zmienia się wysokość na odcinku 100 m:
- 1% oznacza zmianę wysokości o 1 m na 100 m,
- 2% oznacza zmianę wysokości o 2 m na 100 m,
- 0,5% oznacza zmianę wysokości o 0,5 m na 100 m.
Jeżeli niweleta wznosi się, wysokość dodajemy. Jeżeli opada, wysokość odejmujemy.
Wzór praktyczny
Zmianę wysokości można obliczyć ze wzoru:
[
\Delta H = \frac{i \cdot d}{100}
]
gdzie:
- (\Delta H) — zmiana wysokości w metrach,
- (i) — nachylenie w procentach,
- (d) — odległość w metrach.
Wysokość punktu oblicza się następnie:
[
H = H_0 + \Delta H
]
Przykład
Wysokość początkowa niwelety wynosi 58,30 m, nachylenie wynosi 2%, a pierwszy punkt hektometrowy leży w odległości 100 m.
[
\Delta H = \frac{2 \cdot 100}{100} = 2,00\text{ m}
]
[
H = 58,30 + 2,00 = 60,30\text{ m}
]
Wysokość pierwszego punktu hektometrowego wynosi więc 60,30 m.