Obserwacje nadliczbowe to pomiary wykonane ponad minimalną liczbę obserwacji potrzebną do wyznaczenia niewiadomych, np. współrzędnych punktów. W geodezji są one podstawą kontroli poprawności pomiaru i wykrywania błędów.
Po co wykonuje się obserwacje nadliczbowe?
Dzięki obserwacjom nadliczbowym można:
- sprawdzić zgodność wyników pomiarów,
- wykryć błędy grube, np. pomyłkę w odczycie lub celowaniu,
- ocenić dokładność wyznaczonych punktów,
- przeprowadzić wyrównanie obserwacji,
- wskazać punkty lub obserwacje, które mogą być błędne.
Bez obserwacji nadliczbowych układ pomiarowy jest zwykle tylko wyznaczalny, ale niekontrolowalny. Oznacza to, że można obliczyć wynik, lecz trudno stwierdzić, czy jest on prawidłowy.
Przykład w osnowie realizacyjnej
Jeżeli punkt osnowy realizacyjnej wyznaczono tylko z minimalnej liczby pomiarów, nie ma niezależnej kontroli jego położenia. Gdy wykonamy dodatkowe pomiary, np. dodatkowe kąty, odległości lub obserwacje z innego stanowiska, powstaje możliwość porównania wyników i wykrycia niezgodności.
Najważniejsze na egzamin
Aby móc wskazać błędy lokalizacji punktów osnowy realizacyjnej, należy wykonać obserwacje nadliczbowe. Sama znajomość dokładności instrumentu lub powtórzenie pomiaru bez odpowiedniego układu kontrolnego nie daje pełnej podstawy do wykrycia błędów położenia punktów.