Tyczenie wysokościowe punktu

Tyczenie wysokościowe punktu polega na wyznaczeniu w terenie położenia punktu o zadanej rzędnej projektowanej. W praktyce często wykonuje się je metodą niwelacji geometrycznej, wykorzystując niwelator i łatę niwelacyjną.

Zasada obliczeń

Najpierw wyznacza się wysokość osi celowej niwelatora, czyli tzw. horyzont instrumentu:

H_i = H_R + o_w

gdzie:
- H_i – wysokość osi celowej instrumentu,
- H_R – rzędna reperu lub punktu o znanej wysokości,
- o_w – odczyt wstecz na łacie ustawionej na reperze.

Następnie oblicza się odczyt, jaki powinien pojawić się na łacie ustawionej na punkcie tyczonym:

p = H_i - H_P

gdzie:
- p – wymagany odczyt na łacie,
- H_P – rzędna projektowana realizowanego punktu.

Interpretacja wyniku

Jeżeli obliczony odczyt wynosi p = 0,500 m, na łacie zapisuje się go często jako 0500, czyli 500 mm. Taki odczyt oznacza, że gdy niwelator pokazuje na łacie wartość 0,500 m, stopa łaty znajduje się na wymaganej wysokości projektowanej.

Typowe zastosowania

Tyczenie wysokościowe stosuje się przy:
- wyznaczaniu poziomu fundamentów,
- realizacji niwelety drogi lub chodnika,
- przenoszeniu wysokości projektowanych na plac budowy,
- kontroli wysokości punktów roboczych.

Najważniejsze jest poprawne rozróżnienie rzędnej znanej, rzędnej projektowanej oraz odczytów na łacie.