Próg wodny to niewysoka budowla hydrotechniczna wykonana w poprzek koryta cieku. Jej podstawowym zadaniem jest zmniejszenie zbyt dużego spadku podłużnego cieku oraz stabilizacja dna koryta.
Na ilustracjach egzaminacyjnych próg wodny często wygląda jak niski stopień lub mała przegroda z kamienia, betonu, drewna albo koszy siatkowo-kamiennych, przez którą przelewa się woda.
Główne funkcje progu wodnego
- złagodzenie spadku podłużnego cieku, czyli podzielenie dużej różnicy wysokości na mniejsze odcinki,
- ograniczenie erozji dennej, czyli wcinania się cieku w dno,
- zmniejszenie prędkości przepływu wody na odcinkach o dużym nachyleniu,
- stabilizacja poziomu dna i zwierciadła wody powyżej budowli,
- ochrona koryta przed nadmiernym rozmywaniem.
Jak rozpoznać próg wodny?
Próg wodny jest ustawiony poprzecznie do kierunku przepływu wody. Woda przepływa przez jego koronę i często tworzy niewielki wodospad lub spienienie poniżej progu. Budowla nie służy głównie do migracji ryb ani do umocnienia skarp, lecz do regulacji spadku i energii przepływu.
Różnica względem podobnych obiektów
- Przepławka umożliwia rybom pokonanie przeszkody w cieku.
- Umocnienie skarp zabezpiecza brzegi przed osuwaniem i rozmyciem.
- Zapora przeciwrumowiskowa zatrzymuje rumowisko niesione przez wodę.
- Próg wodny przede wszystkim zmniejsza spadek cieku i stabilizuje jego dno.
W pytaniach egzaminacyjnych, jeśli widać niewysoką przegrodę w korycie i przelewającą się przez nią wodę, najczęściej chodzi o próg wodny służący złagodzeniu zbyt dużego spadku podłużnego cieku.