Co to jest przepławka dla ryb?
Przepławka dla ryb to budowla hydrotechniczna umożliwiająca rybom pokonanie przeszkody w rzece, np. progu wodnego, jazu, zapory lub stopnia wodnego. Jej podstawowym zadaniem jest zapewnienie drożności biologicznej cieku, czyli umożliwienie rybom migracji w górę i w dół rzeki.
Do czego służy?
Przepławka nie służy do ochrony przeciwpowodziowej ani do regulowania poziomu piętrzenia wody. Jej celem jest:
- umożliwienie rybom dotarcia do tarlisk,
- ułatwienie migracji sezonowej,
- ograniczenie negatywnego wpływu budowli piętrzących na ekosystem rzeki,
- zachowanie ciągłości ekologicznej cieku.
Jak wygląda przepławka?
Na ilustracjach egzaminacyjnych przepławka często ma postać wąskiego kanału biegnącego obok przeszkody wodnej. Wewnątrz kanału znajdują się przegrody, komory lub szczeliny, które zmniejszają prędkość przepływu i pozwalają rybom stopniowo pokonywać różnicę poziomów wody.
Najczęstsze rodzaje przepławek
- komorowa – składa się z kolejnych basenów oddzielonych przegrodami,
- szczelinowa – ryby przepływają przez pionowe szczeliny w przegrodach,
- bystrotokowa – przypomina naturalny, kamienisty odcinek potoku,
- obejście naturalne – kanał omijający przeszkodę, zbliżony charakterem do naturalnego cieku.
Wskazówka egzaminacyjna
Jeżeli na zdjęciu widać kanał z szeregiem komór lub progów, położony obok rzeki, jazu albo progu wodnego, najczęściej jest to przepławka dla ryb. Jej funkcją jest usprawnienie wędrówki ryb, a nie zwiększanie prędkości przepływu, piętrzenie wody czy ochrona przed powodzią.