Jaz ruchomy to budowla piętrząca wykonywana w poprzek cieku, która umożliwia regulowanie wysokości piętrzenia wody. Jest wyposażona w zamknięcia ruchome, np. zasuwy, klapy, segmenty lub iglice, które można podnosić, opuszczać albo ustawiać pod odpowiednim kątem.
Do czego służy jaz ruchomy?
Jaz ruchomy stosuje się wtedy, gdy poziom wody w cieku musi być kontrolowany zależnie od warunków hydrologicznych i potrzeb użytkowników. Może służyć do:
- utrzymywania wymaganego poziomu wody powyżej budowli,
- kierowania wody do kanałów, rowów lub urządzeń melioracyjnych,
- nawodnień terenów rolnych,
- ochrony przed zbyt niskim lub zbyt wysokim stanem wody,
- okresowego przepuszczania większych przepływów.
Czym różni się od jazu stałego?
Jaz stały ma niezmienną koronę przelewu, więc wysokość piętrzenia zależy głównie od konstrukcji budowli i przepływu wody. Nie pozwala na bieżącą regulację poziomu piętrzenia.
Jaz ruchomy ma elementy regulacyjne, dlatego operator może zmieniać warunki przepływu i poziom wody. To właśnie ta cecha decyduje, że w pytaniu egzaminacyjnym poprawną odpowiedzią jest jaz ruchomy.
Ważne skojarzenie egzaminacyjne
Jeżeli w pytaniu pojawia się sformułowanie: „umożliwia regulowanie wysokości piętrzenia wody”, należy kojarzyć je z budowlą wyposażoną w zamknięcia ruchome, czyli z jazem ruchomym.