Odchyłka rzędnej korony wału to różnica między rzędną rzeczywistą, czyli wykonaną lub zmierzoną w terenie, a rzędną projektowaną podaną w dokumentacji.
Oblicza się ją według wzoru:
odchyłka = rzędna rzeczywista − rzędna projektowana
Wynik dodatni oznacza, że korona wału została wykonana wyżej niż w projekcie. Wynik ujemny oznacza, że została wykonana niżej.
Dopuszczalne odchyłki
W robotach melioracyjnych i hydrotechnicznych często podaje się zakres tolerancji, np.:
- +2 cm — korona może być maksymalnie 2 cm wyżej od projektu,
- −5 cm — korona może być maksymalnie 5 cm niżej od projektu.
Oznacza to, że dopuszczalna odchyłka mieści się w przedziale:
od −5 cm do +2 cm
Wartości graniczne są jeszcze dopuszczalne. Przekroczeniem będzie np. +3 cm albo −6 cm.
Przykład obliczenia
Jeżeli rzędna projektowana wynosi 128,47 m, a rzeczywista 128,41 m, to:
128,41 − 128,47 = −0,06 m = −6 cm
Odchyłka −6 cm przekracza dopuszczalne −5 cm, więc taki przekrój nie spełnia wymagań.
Na co uważać na egzaminie?
- Rzędne są zwykle podane w metrach, a odchyłki w centymetrach.
- Różnicę w metrach trzeba przeliczyć: 0,01 m = 1 cm.
- Najpierw ustal znak odchyłki, potem porównaj ją z zakresem tolerancji.
- Wartości równe granicy, np. +2 cm lub −5 cm, nie są przekroczeniem.