Degradacja kamienia to stopniowe niszczenie jego struktury i powierzchni. W przypadku rzeźb oraz detali kamiennych ustawionych na zewnątrz bardzo częstą przyczyną zniszczeń jest jednoczesne działanie czynników atmosferycznych i organizmów żywych.
Czynniki atmosferyczne
Do najważniejszych należą:
- deszcz i śnieg,
- zmiany temperatury,
- zamarzanie i rozmarzanie wody w porach kamienia,
- promieniowanie słoneczne,
- wiatr przenoszący pyły i zanieczyszczenia,
- kwaśne opady i zanieczyszczenia powietrza.
Powodują one m.in. wypłukiwanie składników kamienia, spękania, łuszczenie, osypywanie powierzchni oraz powstawanie zabrudzeń.
Czynniki biologiczne
Na wilgotnych i zacienionych powierzchniach kamienia mogą rozwijać się:
- glony,
- mchy,
- porosty,
- grzyby,
- bakterie.
Tworzą one zielone, brunatne, czarne lub żółtawe naloty. Organizmy te zatrzymują wilgoć, wrastają w mikropory kamienia i mogą wydzielać substancje chemiczne przyspieszające niszczenie powierzchni.
Jak rozpoznać taki typ degradacji?
Typowe objawy to biologiczne naloty, miejscowe przebarwienia, zabrudzenia, zawilgocenie powierzchni, osłabienie warstwy przypowierzchniowej oraz obecność mchów lub porostów. W pytaniach egzaminacyjnych taki obraz zwykle wskazuje na wpływ środowiska zewnętrznego, a nie np. na deformację podłoża czy samo podciąganie kapilarne.