Co to jest gzyms?
Gzyms to poziomy, wysunięty element architektoniczny, który dzieli lub wieńczy powierzchnię ściany. Może pełnić funkcję dekoracyjną oraz ochronną, np. odprowadzać wodę opadową poza lico elewacji.
Rodzaje gzymsów
Najczęściej spotykane są:
- gzyms wieńczący – znajduje się u góry elewacji, pod dachem lub attyką,
- gzyms kordonowy – dzieli elewację poziomo, np. między kondygnacjami,
- gzyms podokienny – umieszczony pod oknem,
- gzyms nadokienny – umieszczony nad otworem okiennym lub drzwiowym.
Profil gzymsu
Gzyms ma określony profil, czyli kształt widoczny w przekroju poprzecznym. Profil może składać się z różnych elementów, takich jak:
- półki i uskoki,
- wałki wypukłe,
- wklęski,
- ćwierćwałki,
- kapinosy.
W pytaniach egzaminacyjnych często trzeba dopasować widok gzymsu do jego przekroju. Należy wtedy zwrócić uwagę na kolejność form od góry do dołu: czy element jest wypukły, wklęsły, prosty, cofnięty lub wysunięty.
Jak rozpoznawać przekrój gzymsu?
Najważniejsze jest porównanie zarysu bocznego z widocznymi światłocieniami na rysunku. Cienie zwykle pokazują uskoki, wklęśnięcia i miejsca załamania profilu. Jeśli na gzymsie widać wypukły wałek, w przekroju musi pojawić się odpowiadający mu łuk wypukły. Jeśli widoczna jest wklęsła partia, przekrój powinien mieć łuk wklęsły.
W pracach sztukatorskich i renowacyjnych profil gzymsu odtwarza się często za pomocą odpowiedniego wzornika lub szablonu.