Kliny formierskie
Słownik kwalifikacji BUD.23 - Wykonywanie i renowacja detali architektonicznych
Czym są kliny formierskie?
Kliny formierskie to oddzielne części formy wykonywane na modelu, najczęściej z gipsu, przy sporządzaniu form wieloczęściowych. Stosuje się je wtedy, gdy model ma złożony kształt, podcięcia lub wypukłości, których nie da się bezpiecznie wyjąć z formy jedno- lub dwuczęściowej.
W praktyce sztukatorskiej kliny pozwalają podzielić formę na takie fragmenty, aby po związaniu materiału można było je kolejno zdjąć bez uszkodzenia modelu i bez zniszczenia samej formy.
Zasady wykonywania klinów
Podczas wykonywania klinów ważne są:
- właściwy podział modelu na części,
- unikanie blokowania klinów przez podcięcia,
- wykonanie izolacji powierzchni modelu i sąsiednich klinów,
- zachowanie kolejności pracy,
- wykonanie zamków lub znaków pasujących, aby kliny wracały dokładnie na swoje miejsce.
Kliny wykonuje się stopniowo. Każdy kolejny element powinien opierać się na wcześniej przygotowanych częściach i nie może uniemożliwiać ich późniejszego zdjęcia.
Kolejność przy modelu popiersia
Przy modelu popiersia formę dzieli się zwykle na wiele części obejmujących boki głowy, uszy, szyję, podstawę, górę głowy oraz partie twarzy. Elementy boczne i te związane z podcięciami wykonuje się wcześniej, ponieważ wymagają dokładnego zamknięcia trudnych fragmentów.
Jako ostatnie wykonuje się kliny zamykające formę, czyli te, które dopełniają całość po przygotowaniu pozostałych części. W schemacie z pytania są to kliny oznaczone numerami 11 i 12, znajdujące się na przedniej części twarzy modelu.
Dlaczego kolejność jest ważna?
Nieprawidłowa kolejność może spowodować zaklinowanie formy na modelu, pęknięcie gipsu albo uszkodzenie detalu. Dlatego przed rozpoczęciem pracy należy przeanalizować kształt modelu i zaplanować demontaż formy w odwrotnej kolejności do jej wykonywania.