Lizena to pionowy, płaski występ muru lub elewacji, przypominający uproszczony pilaster. W odróżnieniu od pilastra zwykle nie ma bazy ani głowicy, a jej zadaniem jest przede wszystkim podział i uporządkowanie płaszczyzny ściany.
Lizeny występują w architekturze jako element dekoracyjny i kompozycyjny. Mogą być wykonywane w tynku, kamieniu, cegle lub jako część detalu elewacyjnego. Często tworzą pionowe pasy oddzielające pola ścienne, okna albo fragmenty fasady.
Cechy lizeny
- jest pionowym elementem przyściennym,
- ma płaską lub lekko wysuniętą powierzchnię,
- nie pełni zwykle funkcji konstrukcyjnej,
- nie posiada klasycznej głowicy i bazy jak pilaster,
- może stanowić miejsce zakończenia profilu.
Lizena a pilaster
Lizena jest prostsza i bardziej płaska. Pilaster przypomina spłaszczoną kolumnę przy ścianie i zazwyczaj ma bazę, trzon oraz głowicę. Lizena jest raczej pionowym pasem ściennym bez rozbudowanych części klasycznych.
Znaczenie przy rozpoznawaniu profili
W rysunkach kamieniarskich lub sztukatorskich ścianka lizeny może być boczną płaszczyzną, do której dochodzi profil. Jeśli profil kończy się na takiej płaskiej ściance, określa się go jako dobity do płaszczyzny.
Znajomość pojęcia lizeny pomaga poprawnie czytać rysunki detali architektonicznych i odróżniać zakończenia profili od załamań narożnych.