W sztukatorstwie i odlewnictwie detali architektonicznych stosuje się różne formy gipsowe, dobierane do kształtu modelu, liczby planowanych odlewów oraz stopnia skomplikowania detalu.
Najważniejsze typy form
- Forma stracona – forma jednorazowa, niszczona podczas wydobywania odlewu. Charakterystyczne jest to, że posiada dwie warstwy gipsu: warstwę odwzorowującą model oraz warstwę negatywno-konstrukcyjną. Stosuje się ją przy skomplikowanych detalach, gdy ważne jest dokładne odwzorowanie.
- Forma blokowa – masywna forma wykonywana zwykle z jednego lub kilku bloków gipsowych. Nadaje się do prostszych elementów, bez dużych podcięć.
- Forma płaszczowa – forma, w której cienka warstwa odwzorowująca detal jest usztywniona zewnętrznym płaszczem konstrukcyjnym. Ułatwia pracę przy większych elementach.
- Forma klinowa – forma dzielona na części-kliny, używana tam, gdzie kształt detalu wymaga rozebrania formy na segmenty.
Jak rozpoznać formę straconą na egzaminie?
Jeżeli w pytaniu pojawia się informacja o dwóch warstwach gipsu oraz o warstwie negatywno-konstrukcyjnej, chodzi o formę straconą. Dodatkową podpowiedzią jest jednorazowy charakter formy – po wykonaniu odlewu forma zostaje zniszczona.
Dlaczego to ważne?
Dobór formy wpływa na dokładność odlewu, koszt wykonania oraz możliwość wielokrotnego użycia formy. W pracach sztukatorskich błędny wybór formy może doprowadzić do uszkodzenia detalu albo trudności z wyjęciem odlewu.