Co to jest sgraffito?
Sgraffito to technika dekoracyjna stosowana głównie na elewacjach, polegająca na nakładaniu na siebie kilku warstw barwionego tynku, a następnie wydrapywaniu wzoru w warstwie wierzchniej. Po usunięciu fragmentów górnej warstwy odsłania się warstwa spodnia, zwykle w innym kolorze.
Nazwa pochodzi od włoskiego słowa sgraffiare, czyli „drapać”. Technika ta była często stosowana w architekturze renesansowej, ale spotyka się ją także w dekoracjach późniejszych i współczesnych.
Cechy rozpoznawcze sgraffita
- wzór powstaje przez rycie lub wydrapywanie w tynku,
- dekoracja jest zintegrowana z warstwą tynkarską, a nie tylko namalowana na powierzchni,
- często występują kontrastowe kolory, np. jasne tło i ciemny rysunek,
- linie mogą mieć charakter graficzny, konturowy, ornamentalny lub figuralny,
- powierzchnia może wykazywać lekką różnicę poziomów między warstwami.
Wykonanie sgraffita
Typowy proces obejmuje:
- przygotowanie podłoża,
- nałożenie pierwszej, barwionej warstwy tynku,
- nałożenie kolejnej warstwy w innym kolorze,
- przeniesienie rysunku na świeży tynk,
- wydrapanie wzoru odpowiednimi narzędziami przed pełnym związaniem zaprawy.
Sgraffito a podobne techniki
Sgraffito nie jest mozaiką, ponieważ nie składa się z kostek lub fragmentów materiału. Nie jest też zwykłą malaturą ani polichromią, bo wzór nie powstaje wyłącznie przez naniesienie farby, lecz przez mechaniczne usunięcie części warstwy tynku.
W pytaniach egzaminacyjnych sgraffito rozpoznaje się po charakterystycznym, „wydrapanym” rysunku na elewacji.