Co to jest zwornik?
Zwornik to centralny element zamykający łuk lub sklepienie. W łuku znajduje się zwykle w jego najwyższym punkcie, a w sklepieniu - w miejscu przecięcia żeber. Historycznie miał znaczenie konstrukcyjne, ponieważ stabilizował układ kamieni lub cegieł tworzących łuk.
Cechy zwornika
Zwornik można rozpoznać po tym, że:
- znajduje się w osi łuku, portalu, arkady lub sklepienia,
- ma często kształt klina albo ozdobnej płyty,
- bywa dekorowany herbem, rozetą, maską, liściem akantu lub innym ornamentem,
- występuje pojedynczo w kluczowym miejscu kompozycji.
Funkcja
W architekturze zabytkowej zwornik mógł pełnić funkcję konstrukcyjną i dekoracyjną. W detalach odtwarzanych współcześnie często ma już głównie znaczenie ozdobne, ale nadal zachowuje charakterystyczne położenie w łuku lub sklepieniu.
Jak odróżnić zwornik od konsoli?
Konsola jest wspornikiem umieszczanym pod wysuniętym elementem, np. gzymsem lub balkonem. Zwornik nie podpiera występującego elementu od dołu, lecz zamyka łuk albo sklepienie w jego centralnym punkcie.