Formy gipsowe w ceramice

Forma gipsowa jest stosowana w przemyśle ceramicznym głównie do kształtowania wyrobów z mas lejnych, plastycznych lub półplastycznych. Gips dobrze chłonie wodę, dlatego umożliwia odciąganie jej z masy ceramicznej, co ułatwia utworzenie ścianki wyrobu i jego późniejsze wyjęcie z formy.

Kolejność przygotowania form

W technologii ceramicznej ważna jest właściwa kolejność wykonywania elementów formierskich. Typowy układ prac wygląda następująco:

1. Wykonanie modelu – powstaje pierwowzór wyrobu o wymaganym kształcie.
2. Przygotowanie formy modelowej – służy do odwzorowania modelu i dalszego przygotowania układu form.
3. Przygotowanie formy matki – forma nadrzędna, z której można wykonywać kolejne formy robocze.
4. Przygotowanie lub wykonanie formy gipsowej roboczej – forma używana bezpośrednio w procesie produkcyjnym.

W pytaniach egzaminacyjnych często pojawia się sformułowanie: „która czynność poprzedza bezpośrednio przygotowanie formy gipsowej stosowanej w procesie technologicznym?”. Oznacza to, że należy wskazać czynność wykonywaną tuż przed przygotowaniem formy roboczej. Jest nią przygotowanie formy matki.

Forma matka a forma robocza

Forma matka nie służy zwykle bezpośrednio do produkcji wyrobów. Jej zadaniem jest umożliwienie powtarzalnego wykonywania wielu jednakowych form roboczych. Dzięki temu zachowuje się zgodność wymiarową i kształtową wyrobów.

Forma robocza jest natomiast używana bezpośrednio w procesie technologicznym, np. podczas odlewania masy lejnej. Z czasem ulega zużyciu, dlatego konieczne jest wykonywanie kolejnych egzemplarzy na podstawie formy matki.

Najważniejsze do zapamiętania

• forma robocza jest używana w produkcji,
• forma matka poprzedza wykonanie form roboczych,
• model jest początkiem całego procesu,
• poprawna kolejność ma znaczenie dla jakości i powtarzalności wyrobów ceramicznych.