Współczynnik rozszerzalności cieplnej szkła określa, jak bardzo szkło zmienia swoje wymiary pod wpływem zmiany temperatury. Im niższy współczynnik, tym szkło jest bardziej odporne na gwałtowne zmiany temperatury, czyli ma lepszą odporność na szok termiczny.
Znaczenie w technologii szkła
Szkło o dużym współczynniku rozszerzalności łatwiej pęka przy szybkim ogrzewaniu lub chłodzeniu. Dlatego w szkłach laboratoryjnych, technicznych i żaroodpornych dąży się do obniżenia tego parametru.
Tlenki obniżające rozszerzalność
Do tlenków zmniejszających współczynnik rozszerzalności szkła należą przede wszystkim:
- B₂O₃ - tlenek boru, wprowadzany np. przez boraks lub kwas borowy,
- Al₂O₃ - tlenek glinu, wprowadzany m.in. przez skaleń lub kaolin,
- SiO₂ - tlenek krzemu, podstawowy składnik szkła, szczególnie ważny w szkłach kwarcowych.
Przykład egzaminacyjny
Jeżeli w tabeli pojawiają się surowce takie jak boraks i skaleń, należy skojarzyć je z tlenkami B₂O₃ i Al₂O₃, które poprawiają odporność termiczną szkła i zmniejszają jego rozszerzalność cieplną.