Zanieczyszczenia żelazem w masach ceramicznych
Zanieczyszczenia związkami żelaza to domieszki występujące w surowcach ceramicznych, np. w kaolinach, glinach, skaleniu lub kwarcu. Mogą mieć postać tlenków, wodorotlenków, siarczków albo drobnych ziaren metalicznego żelaza. Ich obecność jest szczególnie niepożądana w wyrobach, które po wypaleniu mają być białe lub jasne.
Dlaczego związki żelaza są problemem?
Podczas wypalania związki żelaza ulegają przemianom chemicznym i mogą powodować:
- żółtawe, kremowe, brunatne lub czerwone zabarwienie czerepu,
- ciemne plamki i punktowe przebarwienia,
- obniżenie walorów estetycznych wyrobu,
- niejednorodność barwy partii produkcyjnej.
Największe znaczenie ma to przy produkcji porcelany stołowej, porcelany elektrotechnicznej oraz innych wyrobów białych. Porcelana stołowa powinna mieć jasny, biały czerep i jednolity wygląd, dlatego surowce muszą być starannie oczyszczone.
Gdzie żelazo jest mniej krytyczne?
W wyrobach takich jak cegły budowlane, kształtki szamotowe czy rury kamionkowe obecność związków żelaza zwykle nie jest tak dużym problemem. Cegły często zawdzięczają czerwone zabarwienie właśnie tlenkom żelaza, a w wyrobach technicznych ważniejsze są właściwości użytkowe, np. ogniotrwałość, wytrzymałość lub odporność chemiczna.
Jak usuwa się zanieczyszczenia żelazem?
W praktyce stosuje się między innymi:
- dobór surowców o małej zawartości Fe₂O₃,
- płukanie i szlamowanie surowców,
- separację magnetyczną,
- kontrolę jakości surowców i masy ceramicznej.
Wniosek egzaminacyjny
Jeżeli pytanie dotyczy konieczności usunięcia wszelkich zanieczyszczeń związkami żelaza, najczęściej chodzi o wyroby białe, zwłaszcza porcelanę stołową.