Mechanizm zawadkowy
Słownik kwalifikacji CHM.01 - Obsługa maszyn i urządzeń do przetwórstwa tworzyw sztucznych
Mechanizm zawadkowy nazywany też często mechanizmem zapadkowym służy do przepuszczania ruchu w jednym kierunku albo do skokowego zatrzymywania elementu maszyny. Składa się zwykle z koła zębatego lub tarczy z nacięciami oraz zawadki/zapadki, która opiera się o zęby lub występy.
Zasada działania
Gdy koło obraca się w dozwolonym kierunku, zawadka ślizga się po zębach lub przeskakuje po kolejnych pozycjach. Przy próbie ruchu w kierunku przeciwnym zawadka blokuje koło, uniemożliwiając cofnięcie.
Cechy rozpoznawcze na rysunku
Mechanizm zawadkowy można rozpoznać po:
- kole lub tarczy współpracującej z małym elementem blokującym,
- dźwigniowej zapadce dociskanej do koła,
- możliwości pracy skokowej lub jednokierunkowej,
- braku pasa, łańcucha albo bloczków linowych.
Zastosowanie
Mechanizmy zawadkowe spotyka się m.in. w:
- kluczach grzechotkowych,
- hamulcach i blokadach cofania,
- podajnikach skokowych,
- mechanizmach indeksujących,
- urządzeniach transportujących i napinających.
Znaczenie w obsłudze maszyn
Operator powinien umieć rozpoznać taki mechanizm, ponieważ jego zużycie może powodować poślizg, brak blokowania lub nierówną pracę skokową. Ważne są kontrola stanu zawadki, sprężyny dociskowej oraz powierzchni współpracujących.