Poliuretany (PUR)
Słownik kwalifikacji CHM.01 - Obsługa maszyn i urządzeń do przetwórstwa tworzyw sztucznych
Poliuretany, oznaczane skrótem PUR lub PU, to grupa tworzyw sztucznych otrzymywanych najczęściej w reakcji poliaddycji polioli z izocyjanianami. W ich strukturze występują charakterystyczne wiązania uretanowe.
Otrzymywanie poliuretanów
Do syntezy poliuretanów stosuje się przede wszystkim:
- poliole zawierające grupy hydroksylowe -OH,
- izocyjaniany zawierające grupy -NCO,
- dodatki pomocnicze, np. katalizatory, środki spieniające, stabilizatory i barwniki.
Reakcja prowadząca do powstania poliuretanu jest przykładem poliaddycji, ponieważ nie wydzielają się w niej małocząsteczkowe produkty uboczne.
Rodzaje poliuretanów
Poliuretany mogą występować jako:
- pianki miękkie, np. w materacach i tapicerce,
- pianki sztywne, np. do izolacji cieplnej,
- elastomery, np. koła, rolki, uszczelki,
- powłoki ochronne i lakiery,
- kleje i masy zalewowe.
Właściwości poliuretanów
W zależności od składu i stopnia usieciowania poliuretany mogą mieć różne właściwości:
- dobrą elastyczność,
- odporność na ścieranie,
- dobre właściwości izolacyjne,
- możliwość spieniania,
- dobrą przyczepność do różnych podłoży.
Znaczenie egzaminacyjne
W pytaniach zawodowych poliuretany często pojawiają się w kontekście reakcji ich syntezy. Jeżeli opis mówi o przyłączaniu monomerów bez wydzielania produktów ubocznych, należy kojarzyć to z poliaddycją.