Przejdź do głównej treści

Acetylen w butlach

Słownik kwalifikacji CHM.02 - Eksploatacja maszyn i urządzeń przemysłu chemicznego

Acetylen (etyn, C₂H₂) jest przechowywany w stalowych butlach jako gaz rozpuszczony w acetonie, który nasącza masę porowatą wypełniającą całe wnętrze butli. Nie przechowuje się go jako gazu sprężonego ani skroplonego, bo pod ciśnieniem acetylen może ulec wybuchowemu rozkładowi.

Hasło do krzyżówki: rozpuszczalnik w butli acetylenowej to aceton - najprostszy keton (propanon, CH₃COCH₃).

Dlaczego acetylenu nie można po prostu sprężyć

Acetylen jest związkiem nietrwałym: jego cząsteczka może się rozłożyć na węgiel i wodór z wydzieleniem dużej ilości ciepła, nawet bez udziału tlenu. Ryzyko rozkładu rośnie wraz z ciśnieniem i temperaturą, dlatego czysty gazowy acetylen pod wysokim ciśnieniem jest niebezpieczny, a skroplony - jeszcze bardziej. Rozwiązaniem jest rozpuszczenie: aceton rozpuszcza bardzo dużo acetylenu, a w roztworze gaz jest bezpieczny.

Budowa butli acetylenowej

  • stalowy płaszcz butli z zaworem,
  • masa porowata wypełniająca wnętrze - dzieli przestrzeń na bardzo drobne pory, w których rozkład acetylenu nie może się rozprzestrzenić,
  • aceton wchłonięty w masę porowatą (w części butli stosuje się zamiast niego dimetyloformamid, DMF),
  • acetylen rozpuszczony w acetonie.

Przy poborze gazu ciśnienie w butli spada, a z roztworu uwalniają się kolejne porcje acetylenu. Butlę oznacza się kasztanowym kolorem kołpaka.

Zasady eksploatacji

  • Butla z acetylenem musi stać pionowo (najwyżej lekko pochylona) - leżąca przy poborze wypuszcza aceton.
  • Gazu nie pobiera się zbyt szybko - przy dużym poborze butla wychładza się i porywa aceton; przy dużym zapotrzebowaniu łączy się kilka butli.
  • Butle chroni się przed nagrzaniem, uderzeniem i upadkiem, przypina łańcuchem do ściany lub wózka.
  • Armatura do acetylenu nie może być z miedzi ani stopów o dużej zawartości miedzi, bo acetylen tworzy z nią wybuchowe acetylenki.
  • Przy palniku stosuje się bezpieczniki przed cofnięciem płomienia.

Zastosowanie acetylenu

  • spawanie i cięcie gazowe - płomień acetylenowo-tlenowy ma temperaturę ponad 3000 °C,
  • surowiec w syntezie organicznej (dawniej m.in. do produkcji chlorku winylu i aldehydu octowego),
  • lutowanie twarde i podgrzewanie metali.

Na egzaminie

W jakiej postaci acetylen jest przechowywany w stalowych butlach pod ciśnieniem? - jako gaz rozpuszczony w acetonie. Błędne odpowiedzi: gaz sprężony, gaz skroplony, gaz rozpuszczony w wodzie (acetylen jest w wodzie słabo rozpuszczalny).

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja