Kamień w wymienniku ciepła
Słownik kwalifikacji CHM.02 - Eksploatacja maszyn i urządzeń przemysłu chemicznego
Kamień w wymienniku ciepła to twardy osad mineralny, najczęściej związków wapnia i magnezu, powstający podczas pracy z wodą o podwyższonej twardości. Odkłada się szczególnie w miejscach intensywnej wymiany ciepła, np. na powierzchniach rur, w kanałach przepływowych oraz na dnie sitowym wymiennika płaszczowo-rurowego.
Dlaczego kamień jest groźny?
Osad kamienia:
- pogarsza przewodzenie ciepła,
- zmniejsza przekroje przepływu medium,
- powoduje wzrost oporów przepływu,
- może prowadzić do miejscowego przegrzewania elementów,
- utrudnia kontrolę stanu technicznego powierzchni metalowych,
- może przyspieszać korozję podosadową.
W praktyce oznacza to spadek sprawności wymiennika i ryzyko awarii. Jeżeli osad jest wyraźnie widoczny na dnie sitowym lub blokuje wloty rurek, stan techniczny zwykle nie pozwala na dalszą bezpieczną pracę bez czyszczenia.
Jak usuwa się kamień?
Dobór metody zależy od rodzaju osadu i materiału aparatu. Stosuje się m.in.:
- czyszczenie mechaniczne,
- płukanie wodą pod ciśnieniem,
- czyszczenie chemiczne roztworami odkamieniającymi,
- okresową konserwację i kontrolę po czyszczeniu.
Znaczenie egzaminacyjne
Jeżeli w pytaniu pokazano wymiennik z osadem na dnie sitowym, właściwa diagnoza to konieczność wyłączenia urządzenia z pracy i usunięcia kamienia, a nie samo malowanie, kontrola osprzętu ani odrdzewianie.