Przejdź do głównej treści

Roztwór nasycony

Słownik kwalifikacji CHM.02 - Eksploatacja maszyn i urządzeń przemysłu chemicznego

Roztwór nasycony to roztwór, w którym w danej temperaturze rozpuszczono największą możliwą ilość substancji - kolejna porcja już się nie rozpuści i opadnie na dno. Roztwór jest nasycony wtedy, gdy pozostaje w równowadze z nierozpuszczonym osadem tej substancji.

Nasycony, nienasycony, przesycony

RoztwórIle substancji zawieraCo się dzieje po dodaniu kryształka
nienasyconymniej, niż wynosi rozpuszczalnośćkryształek się rozpuszcza
nasyconydokładnie tyle, ile wynosi rozpuszczalnośćkryształek się nie rozpuszcza
przesyconywięcej, niż wynosi rozpuszczalność (stan nietrwały)z roztworu wypada nadmiar kryształów

Rozpuszczalność

Ilość substancji w roztworze nasyconym opisuje rozpuszczalność - zwykle podaje się ją w gramach substancji na 100 g wody w danej temperaturze. Dla większości soli stałych rozpuszczalność rośnie z temperaturą (np. KNO₃ bardzo silnie, NaCl prawie wcale), a dla gazów maleje. Dlatego:

  • roztwór nasycony w niskiej temperaturze po ogrzaniu staje się nienasycony - można w nim rozpuścić więcej substancji,
  • gorący roztwór nasycony po ochłodzeniu wydziela kryształy - na tym polega krystalizacja.

Stężenie procentowe roztworu nasyconego wynika z rozpuszczalności (R):

[ C_p = \frac{R}{100 + R} \cdot 100\% ]

Przykład 1 - stężenie

250 g soli rozpuszczono w 1000 g wody i otrzymano roztwór nasycony. Masa roztworu to 1250 g, więc:

[ C_p = \frac{250}{1250} \cdot 100\% = 20\% ]

Słowo „nasycony” nie zmienia sposobu liczenia - liczy się masa substancji rozpuszczonej i masa całego roztworu. Trzeba tylko uważać, czy część substancji nie została na dnie jako osad (wtedy nie wchodzi do masy roztworu).

Przykład 2 - do jakiej temperatury ochłodzić

60 kg KCl rozpuszczono w 150 kg wody w 90 °C. Na 100 g wody przypada ( \frac{60}{150} \cdot 100 = 40 ) g KCl. W tabeli rozpuszczalności KCl wartość 40 g/100 g wody odpowiada 40 °C - po ochłodzeniu do tej temperatury roztwór będzie nasycony, a KCl jeszcze się nie wytrąci.

Przykład 3 - ile soli dosypać

120 kg nasyconego roztworu KNO₃ w 10 °C (rozpuszczalność ok. 20 g/100 g wody) ma być nasycony w 60 °C (ok. 110 g/100 g wody). W 120 kg roztworu jest 100 kg wody i 20 kg soli. W 60 °C te 100 kg wody rozpuści 110 kg soli, więc trzeba dodać ( 110 - 20 = 90 ) kg KNO₃.

Gdzie się to wykorzystuje

Roztwory nasycone są podstawą krystalizacji w przemyśle chemicznym (np. gorący roztwór nasycony wtryskiwany od góry do krystalizatora wieżowego), oczyszczania substancji przez rekrystalizację oraz przygotowania np. wody wapiennej - nasyconego roztworu Ca(OH)₂.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja