Chłodnice laboratoryjne
Słownik kwalifikacji CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych
Chłodnica laboratoryjna to szklany element aparatury, w którym pary cieczy oddają ciepło i skraplają się. Pary płyną wewnętrzną rurką, a otaczający ją płaszcz wypełnia płynąca woda chłodząca (w chłodnicy powietrznej - powietrze). Chłodnice stosuje się przy destylacji, ogrzewaniu pod chłodnicą zwrotną i ekstrakcji w aparacie Soxhleta.
Rodzaje chłodnic
| Chłodnica | Budowa | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| Liebiga (prosta) | prosta rurka w płaszczu wodnym | destylacja - ustawiona ukośnie |
| kulkowa (Allihna) | rurka z kilkoma kulistymi rozszerzeniami | chłodnica zwrotna |
| spiralna (wężownicowa) | spiralnie zwinięta rurka w płaszczu albo spirala z wodą wewnątrz rurki parowej | chłodnica zwrotna, skraplanie dużej ilości par |
| palcowa („zimny palec”) | zamknięta rurka z wodą wstawiana do naczynia | sublimacja, nasadki do kolb |
| powietrzna | sama rurka bez płaszcza wodnego | ciecze wysokowrzące |
Im bardziej rozbudowana powierzchnia wewnętrzna (kule, spirala), tym skuteczniejsze chłodzenie na tej samej długości.
Chłodnica zwrotna a chłodnica destylacyjna
- Chłodnica zwrotna stoi pionowo nad kolbą. Pary skraplają się i spływają z powrotem do kolby, więc ciecz można długo ogrzewać do wrzenia bez strat rozpuszczalnika (ogrzewanie „pod chłodnicą zwrotną”, także w aparacie Soxhleta). Najczęściej jest to chłodnica kulkowa lub spiralna.
- Chłodnica destylacyjna stoi ukośnie (opadająco) i odprowadza skropliny do odbieralnika jako destylat. W standardowym zestawie do destylacji jest to prosta chłodnica Liebiga, połączona z kolbą przez nasadkę destylacyjną.
„Zwrotna” to więc określenie sposobu użycia, a nie osobna konstrukcja.
Jak podłączyć wodę
Wodę chłodzącą doprowadza się dolnym króćcem, a odprowadza górnym - przeciwprądowo do kierunku przepływu par w chłodnicy destylacyjnej. Dzięki temu płaszcz jest całkowicie wypełniony wodą, bez pęcherzy powietrza, a najzimniejsza woda spotyka pary tuż przed wylotem. Przepływ ustawia się umiarkowany, a węże zabezpiecza przed zsunięciem.
Rozpoznawanie na rysunkach
- prosta rurka wewnątrz płaszcza - Liebiga,
- spirala - spiralna,
- szereg kul - kulkowa,
- brak płaszcza - powietrzna.
Na egzaminie
- Na rysunku trzech chłodnic poprawne rozpoznanie to 1 - Liebiga, 2 - spiralna, 3 - kulkowa.
- Jaką chłodnicę stosuje się w typowym zestawie do destylacji z ukośną chłodnicą? - prostą (Liebiga).
- W aparacie Soxhleta nad ekstraktorem stoi chłodnica zwrotna.