Przejdź do głównej treści

Cylinder miarowy

Słownik kwalifikacji CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych

Cylinder miarowy służy do odmierzania objętości cieczy z umiarkowaną dokładnością - gdy potrzeba np. „około 50 cm³” wody, rozpuszczalnika albo odczynnika. To wysokie, wąskie naczynie z podziałką i stopką, wykonane ze szkła lub tworzywa, zwykle o pojemności od 10 do 1000 cm³.

Zastosowanie w laboratorium

  • odmierzanie cieczy, gdy wymagana dokładność jest umiarkowana (słowo „około” w przepisie),
  • dodawanie rozpuszczalnika lub wody destylowanej do próbki,
  • przygotowanie roztworów pomocniczych i rozcieńczeń, które nie muszą mieć dokładnie znanego stężenia,
  • odmierzanie odczynników do reakcji, np. kwasu do zakwaszenia roztworu przed miareczkowaniem.

Do odmierzania objętości cieczy z dokładnością analityczną cylinder się nie nadaje - wtedy używa się pipety, biurety lub kolby miarowej.

Cylinder a inne szkło miarowe

NaczynieDo czegoDokładność
zlewkamieszanie, ogrzewanie; podziałka tylko orientacyjnanajmniejsza
cylinder miarowyodmierzanie cieczy, objętość przybliżonaumiarkowana
pipeta jednomiarowaprzeniesienie dokładnie jednej objętościduża
pipeta wielomiarowaprzeniesienie różnych objętościduża
biuretamiareczkowanie, dozowanie zmiennej objętościduża
kolba miarowaprzygotowanie roztworu o dokładnej objętościduża

Cylinder jest więc dokładniejszy od zlewki i kolby stożkowej, ale mniej dokładny od pipety, biurety i kolby miarowej.

Jak odczytać objętość

  1. Ustaw cylinder na poziomej powierzchni.
  2. Oko ustaw na wysokości menisku, żeby uniknąć błędu paralaksy.
  3. Dla cieczy przezroczystych odczytuj dolny menisk, dla nieprzezroczystych i silnie zabarwionych - górny.
  4. Ciecz dolewaj powoli, ostatnie mililitry - kroplami.

Cylindry są zwykle kalibrowane „na wlew” (oznaczenie In), czyli podziałka mówi, ile cieczy jest w środku. Po wylaniu część cieczy zostaje na ściankach, co jest jednym z powodów mniejszej dokładności.

Typowe błędy

  • użycie cylindra tam, gdzie przepis wymaga dokładnej objętości (np. próbki do analizy),
  • odczyt z góry lub z dołu zamiast na wysokości oka,
  • odmierzanie gorących cieczy - podziałkę wyznaczono dla temperatury podanej na naczyniu (zwykle 20°C),
  • odmierzanie bardzo małej objętości w dużym cylindrze.

Na egzaminie

W CHM.03 pytanie zwykle brzmi: czym odmierzyć „około 50 cm³ wody destylowanej”. Odpowiedź: cylindrem miarowym, bo słowo „około” nie wymaga dokładności pipety ani kolby miarowej. Zdanie „do odmierzania objętości cieczy stosuje się cylindry miarowe” jest prawdziwe.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja