Przejdź do głównej treści

Dekantacja

Słownik kwalifikacji CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych

Dekantacja to metoda rozdzielania mieszaniny cieczy i ciała stałego, polegająca na zlaniu cieczy znad osadu, który wcześniej opadł na dno naczynia. Osad zostaje w naczyniu, a klarowna ciecz przechodzi do innego naczynia.

Na czym polega dekantacja

Dekantacja wykorzystuje to, że cięższe cząstki ciała stałego same opadają na dno pod wpływem siły ciężkości (sedymentacja). Przebieg:

  1. Odstaw zawiesinę i poczekaj, aż osad opadnie, a ciecz nad nim się sklaruje.
  2. Ostrożnie przechyl naczynie, nie wstrząsając nim.
  3. Zlewaj ciecz powoli, najlepiej po bagietce, która kieruje strumień do drugiego naczynia.
  4. Przerwij zlewanie, zanim do strumienia zacznie przedostawać się osad.

Dekantacja a inne metody rozdzielania

MetodaNa czym polegaKiedy stosować
sedymentacjasamo opadanie cząstek na dnopierwszy etap przed dekantacją
dekantacjazlanie cieczy znad osaduosad ciężki, dobrze opadający
sączenie (filtracja)przepuszczenie mieszaniny przez sączekosad drobny, potrzebne dokładne oddzielenie
wirowanieprzyspieszenie opadania osadu w wirówcecząstki bardzo drobne, wolno opadające
odparowanieusunięcie cieczy przez przejście w paręodzyskanie substancji rozpuszczonej
destylacjaodparowanie i skroplenie cieczyrozdzielanie cieczy o różnych temperaturach wrzenia

Dekantacja jest szybka i prosta, ale mniej dokładna niż sączenie: część cieczy zostaje z osadem, a drobne cząstki mogą przejść do zlewanej cieczy.

Przemywanie dekantacyjne

W analizie wagowej i preparatyce osad często przemywa się przez dekantację: zlewa się ciecz znad osadu, dodaje porcję cieczy przemywającej, miesza, czeka na opadnięcie osadu i znów zlewa. Kilka takich powtórzeń usuwa zanieczyszczenia, a ciecz nad osadem przelewa się zwykle przez sączek, żeby nie stracić drobnych cząstek. Dopiero na końcu przenosi się osad na sączek.

Przykłady

  • zlewanie wody znad piasku lub mułu,
  • oddzielanie roztworu znad kryształów po krystalizacji,
  • wstępne oddzielanie osadu po strąceniu, przed sączeniem,
  • poza laboratorium: zlewanie wina znad osadu.

Najczęstsze pomyłki

  • mylenie dekantacji z sedymentacją - sedymentacja to tylko opadanie osadu, dekantacja to zlanie cieczy,
  • mylenie z odparowaniem - przy dekantacji ciecz nie zmienia stanu skupienia,
  • zlewanie zawiesiny przed opadnięciem osadu.

Na egzaminie

W CHM.03 trzeba rozpoznać dekantację na rysunku albo z opisu czynności. Jeśli opis mówi o zlaniu cieczy znad osadu, odpowiedzią jest dekantacja.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja