Efekt egzotermiczny
Słownik kwalifikacji CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych
Efekt egzotermiczny występuje wtedy, gdy podczas procesu chemicznego lub fizycznego wydziela się ciepło do otoczenia. W praktyce laboratoryjnej objawia się to najczęściej wzrostem temperatury naczynia, roztworu lub mieszaniny.
Termodynamicznie proces egzotermiczny ma ujemną zmianę entalpii: ΔH < 0.
Przykłady procesów egzotermicznych
Do procesów, którym może towarzyszyć wydzielanie ciepła, należą m.in.:
- zobojętnianie kwasu zasadą,
- spalanie substancji,
- hydratacja jonów w roztworze,
- rozcieńczanie niektórych stężonych kwasów, szczególnie kwasu siarkowego(VI),
- rozpuszczanie niektórych substancji w wodzie.
W pytaniach egzaminacyjnych bardzo ważnym przykładem jest rozcieńczanie stężonego kwasu siarkowego(VI). Proces ten jest silnie egzotermiczny, ponieważ cząsteczki i jony kwasu intensywnie oddziałują z wodą, wydzielając dużą ilość ciepła.
Znaczenie BHP
Podczas rozcieńczania stężonego kwasu siarkowego(VI) należy zawsze stosować zasadę:
kwas wlewamy do wody, nigdy wodę do kwasu.
Wlewanie wody do stężonego kwasu może spowodować gwałtowne wrzenie, pryskanie żrącej cieczy i poparzenia chemiczne oraz termiczne.
Procesy endo- i egzotermiczne
Nie każde rozpuszczanie lub rozcieńczanie powoduje ogrzanie roztworu. Na przykład rozpuszczanie azotanu(V) amonu w wodzie jest procesem endotermicznym, czyli pochłania ciepło i powoduje ochłodzenie roztworu.