GHS03 - substancje utleniające
Słownik kwalifikacji CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych
GHS03 to piktogram w postaci płomienia nad okręgiem w czerwonej ramce w kształcie rombu. Oznacza substancje i mieszaniny utleniające - takie, które same zwykle nie płoną, ale dostarczają tlenu i przez to mogą spowodować pożar materiałów palnych lub bardzo go nasilić.
Co znaczą „właściwości utleniające”
Do spalania potrzebny jest materiał palny, tlen i źródło zapłonu. Substancja utleniająca zastępuje albo wzmacnia tlen z powietrza: oddaje tlen lub przyjmuje elektrony od substancji palnej. W jej obecności drewno, papier, odzież, oleje czy rozpuszczalniki zapalają się łatwiej i palą się gwałtowniej, a mieszanina utleniacza z substancją palną może nawet wybuchnąć. Pożaru z udziałem utleniacza często nie da się ugasić przez odcięcie powietrza, bo utleniacz sam dostarcza tlenu.
Przykłady substancji utleniających
| Substancja | Wzór | Gdzie się spotyka |
|---|---|---|
| tlen (sprężony) | O₂ | butle do spawania, medycyna |
| manganian(VII) potasu (nadmanganian potasu) | KMnO₄ | manganometria, dezynfekcja |
| azotan(V) potasu (saletra potasowa) | KNO₃ | nawozy, proch czarny |
| azotan(V) srebra | AgNO₃ | argentometria |
| chloran(V) potasu | KClO₃ | zapałki, pirotechnika |
| dichromian(VI) potasu | K₂Cr₂O₇ | dichromianometria |
| nadtlenek wodoru (stężony) | H₂O₂ | wybielanie, dezynfekcja |
| stężony kwas azotowy(V) | HNO₃ | nitrowanie, trawienie metali |
Wiele utleniaczy ma też inne zagrożenia, więc na etykiecie stoi kilka piktogramów - np. azotan(V) srebra jest utleniający, żrący i szkodliwy dla środowiska.
Zwroty H dla utleniaczy
- H270 - Może spowodować lub intensyfikować pożar; utleniacz (gazy, np. tlen),
- H271 - Może spowodować pożar lub wybuch; silny utleniacz,
- H272 - Może intensyfikować pożar; utleniacz.
Typowy zwrot P dla tych substancji to P220 - Trzymać z dala od odzieży i innych materiałów zapalnych.
GHS03 a GHS02
| GHS02 | GHS03 | |
|---|---|---|
| Rysunek | sam płomień | płomień nad okręgiem |
| Znaczenie | substancja łatwopalna - sama się pali | substancja utleniająca - podtrzymuje i nasila palenie innych |
| Przykłady | etanol, aceton, benzyna | KMnO₄, KNO₃, tlen |
To najczęstsza pomyłka w pytaniach o piktogramy - okrąg pod płomieniem symbolizuje tlen (utleniacz).
Przechowywanie i praca
- Przechowywać z dala od substancji palnych i redukujących (rozpuszczalniki organiczne, siarka, proszki metali), źródeł ciepła i iskier.
- Nie mieszać „na próbę” z odczynnikami organicznymi, nie wsypywać rozsypanego utleniacza z powrotem do opakowania.
- Rozsypanego utleniacza nie zbierać trocinami ani papierem.
- Odczytać kartę charakterystyki przed pracą, stosować okulary i rękawice.
Piktogramy i zwroty określa rozporządzenie CLP (WE) nr 1272/2008, wprowadzające w Unii Europejskiej system GHS.
Na egzaminie
Przedstawionym piktogramem (płomień nad okręgiem) oznaczane są substancje... - utleniające, a nie łatwopalne, żrące ani korozyjne.