Przejdź do głównej treści

Kolba miarowa

Słownik kwalifikacji CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych

Kolba miarowa to szklane naczynie z płaskim dnem, kulistym brzuścem i długą, wąską szyjką, na której jest jedna kreska (stąd druga nazwa: kolba jednomiarowa). Służy do przygotowania roztworu o dokładnie określonej objętości - np. 100 cm³, 250 cm³ albo 1 dm³ - czyli do sporządzania roztworów mianowanych, wzorcowych i do rozcieńczania próbek „do kreski”.

Do czego służy kolba miarowa

  • sporządzanie roztworów mianowanych z odważki analitycznej lub z fiksanalu,
  • przygotowanie roztworów wzorcowych do krzywej kalibracyjnej,
  • rozcieńczanie próbki do znanej objętości przed dalszą analizą.

Nie służy do odmierzania i przenoszenia porcji cieczy (do tego jest pipeta), do miareczkowania (biureta, kolba stożkowa) ani do ogrzewania.

Budowa i oznaczenia

Na kolbie podana jest pojemność nominalna, temperatura kalibracji (zwykle 20 °C), klasa dokładności (A - dokładniejsza, B) i oznaczenie „In” - kolba jest kalibrowana na wlew, czyli objętość zgadza się dla cieczy wlanej do kreski, a nie wylanej z kolby. Kolbę zamyka się korkiem szlifowym lub z tworzywa.

Jak przygotować roztwór w kolbie miarowej

  1. Odważkę rozpuścić w małej ilości wody w zlewce (albo przenieść ją przez lejek wprost do kolby).
  2. Przenieść roztwór do kolby, spłukując zlewkę, bagietkę i lejek kilka razy wodą destylowaną do kolby.
  3. Napełnić kolbę mniej więcej do 3/4 i wymieszać ruchem kolistym.
  4. Wyrównać temperaturę roztworu do temperatury otoczenia (rozpuszczanie bywa egzo- lub endotermiczne).
  5. Uzupełnić wodą prawie do kreski, a ostatnie krople dodać pipetą lub tryskawką tak, by dolny menisk dotykał kreski - oko na wysokości kreski.
  6. Zamknąć korkiem i wymieszać przez kilkukrotne odwracanie kolby.

Czego nie robić z kolbą miarową

  • nie ogrzewać jej i nie suszyć w wysokiej temperaturze - szkło odkształca się i kolba traci kalibrację,
  • nie myć gorącą wodą z tego samego powodu,
  • nie przechowywać w niej długo roztworów, zwłaszcza zasad, które trawią szkło,
  • nie uzupełniać do kreski ciepłego roztworu.

Kolba miarowa a inne szkło

NaczynieDokładnośćDo czego
kolba miarowaduża, jedna objętośćprzygotowanie roztworu o znanej objętości
pipetadużaodmierzenie i przeniesienie porcji cieczy
biuretadużamiareczkowanie, odczyt zużytej objętości
cylinder miarowyśredniaorientacyjne odmierzanie, np. 50 cm³ wody
kolba stożkowa, zlewkaorientacyjna skalamieszanie, reakcje, ogrzewanie

Do sprzętu miarowego zalicza się kolbę miarową, pipetę, biuretę i cylinder - kolba stożkowa i zlewka nim nie są.

Na egzaminie

  • Do przygotowania 100 cm³ roztworu mianowanego trzeba użyć kolby... - miarowej o pojemności 0,1 dm³ (0,1 dm³ = 100 cm³).
  • Do 0,5 dm³ roztworu HCl 0,2 mol/dm³ potrzebna jest kolba... - 500 cm³ i fiksanal z 0,1 mola HCl (( 0{,}5 \cdot 0{,}2 = 0{,}1 ) mola).
  • Czego nie myje się gorącą wodą i w czym nie ogrzewa się wody? - kolby miarowej.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja