Kontrakcja objętościowa
Słownik kwalifikacji CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych
Co to jest kontrakcja objętościowa?
Kontrakcja objętościowa to zjawisko polegające na tym, że po zmieszaniu dwóch cieczy objętość otrzymanej mieszaniny jest mniejsza niż suma objętości składników przed zmieszaniem.
Klasyczny przykład to zmieszanie wody z alkoholem etylowym. Jeśli połączymy 50 cm³ wody i 50 cm³ etanolu, objętość mieszaniny będzie mniejsza niż 100 cm³.
Dlaczego tak się dzieje?
Cząsteczki różnych cieczy mogą układać się względem siebie bardziej ciasno niż cząsteczki każdej cieczy osobno. W przypadku wody i etanolu duże znaczenie mają:
- różnice w rozmiarach i kształcie cząsteczek,
- oddziaływania międzycząsteczkowe,
- tworzenie wiązań wodorowych między wodą a alkoholem,
- wypełnianie wolnych przestrzeni między cząsteczkami.
W efekcie mieszanina zajmuje mniej miejsca niż wynikałoby to z prostego dodania objętości.
Ważne na egzaminie
Jeżeli w zadaniu pojawia się informacja, że po zmieszaniu cieczy objętość jest mniejsza od sumy objętości początkowych, chodzi o kontrakcję.
Nie należy mylić kontrakcji z:
- adsorpcją – zatrzymywaniem cząsteczek na powierzchni ciała stałego,
- desorpcją – uwalnianiem cząsteczek z powierzchni,
- ekstrakcją – wydzielaniem składnika mieszaniny za pomocą rozpuszczalnika.
Przykład
50 cm³ wody + 50 cm³ alkoholu etylowego → mniej niż 100 cm³ mieszaniny.
To jest przykład kontrakcji objętościowej.