Reakcje metali z kwasem azotowym(V)
Słownik kwalifikacji CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych
Kwas azotowy(V), czyli HNO3, jest kwasem o silnych właściwościach utleniających. Oznacza to, że w reakcjach z wieloma metalami zwykle nie wydziela się wodór, jak ma to miejsce np. przy reakcji cynku z kwasem solnym. Zamiast wodoru powstają tlenki azotu.
Reakcja miedzi ze stężonym HNO3
Miedź metaliczna reaguje ze stężonym kwasem azotowym(V), tworząc azotan(V) miedzi(II), tlenek azotu(IV) i wodę:
Cu + 4 HNO3(stęż.) → Cu(NO3)2 + 2 NO2 + 2 H2O
Produktem gazowym jest tlenek azotu(IV), NO2. Jest to brunatny, toksyczny gaz o ostrym zapachu.
Reakcja miedzi z rozcieńczonym HNO3
Przy użyciu rozcieńczonego kwasu azotowego(V) produktem redukcji azotu jest najczęściej tlenek azotu(II), NO:
3 Cu + 8 HNO3(rozc.) → 3 Cu(NO3)2 + 2 NO + 4 H2O
NO jest gazem bezbarwnym, ale na powietrzu łatwo utlenia się do brunatnego NO2.
Co trzeba zapamiętać na egzamin?
- stężony HNO3 + Cu → NO2 + H2O,
- rozcieńczony HNO3 + Cu → NO + H2O,
- w reakcjach metali z HNO3 zwykle nie powstaje wodór,
- kwas azotowy(V) działa jako utleniacz,
- miedź przechodzi na stopień utlenienia +II, tworząc jon Cu2+ w soli
Cu(NO3)2.