Reprezentatywność próbki
Słownik kwalifikacji CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych
Reprezentatywność próbki oznacza, że pobrana próbka możliwie wiernie odzwierciedla skład całej partii materiału. Jest to kluczowe w analizie chemicznej, ponieważ nawet bardzo dokładne oznaczenie laboratoryjne nie ma wartości, jeśli próbka została źle pobrana.
Zależność od niejednorodności materiału
Im bardziej niejednorodny jest badany produkt, tym większa powinna być próbka lub tym więcej próbek pierwotnych należy pobrać. Wynika to z faktu, że skład różnych fragmentów partii może się znacznie różnić.
Przykład:
- materiał jednorodny, np. dobrze wymieszany roztwór, wymaga zwykle mniejszej próbki,
- materiał niejednorodny, np. kruszywo, ziarno, proszek z grudkami, wymaga większej próbki lub wielu pobrań z różnych miejsc.
Zasada egzaminacyjna
W pytaniach dotyczących wielkości próbki należy zapamiętać zasadę:
Im większa niejednorodność składu produktu, tym większa powinna być próbka.
Nie należy wybierać odpowiedzi sugerujących, że próbka ma być mniejsza przy większej niejednorodności — byłoby to sprzeczne z zasadą reprezentatywności.
Co wpływa na reprezentatywność?
Na reprezentatywność próbki wpływają m.in.:
- liczba miejsc pobrania próbki,
- masa lub objętość pobranej próbki,
- stopień wymieszania materiału,
- sposób rozdrobnienia i uśrednienia próbki,
- unikanie zanieczyszczenia lub strat składników.
Znaczenie w analizie
Celem pobierania próbek jest uzyskanie wyniku analizy, który można odnieść do całej partii produktu. Dlatego w praktyce laboratoryjnej poprawne pobranie próbki jest równie ważne jak samo wykonanie oznaczenia.