Środki osuszające
Słownik kwalifikacji CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych
Środek osuszający to substancja stosowana do usuwania wilgoci, najczęściej wody, z gazów, cieczy lub substancji stałych. W laboratorium używa się ich m.in. do osuszania rozpuszczalników organicznych, gazów oraz próbek przed analizą.
Cechy skutecznego środka osuszającego
Dobry środek osuszający powinien:
- skutecznie wiązać wodę lub parę wodną,
- działać możliwie szybko i mieć dużą pojemność sorpcyjną,
- nie reagować z substancją suszoną,
- nie rozpuszczać się w suszonej cieczy, jeśli ma być potem łatwo oddzielony,
- nie powodować utleniania, redukcji ani innych przemian chemicznych próbki,
- nie przyspieszać rozkładu suszonej substancji,
- być możliwy do łatwego usunięcia, np. przez dekantację lub sączenie.
W pytaniach egzaminacyjnych ważna jest zasada: środek osuszający ma usuwać wodę, ale nie może zmieniać składu ani właściwości osuszanej substancji.
Przykłady środków osuszających
Do często stosowanych środków osuszających należą:
- bezwodny siarczan(VI) magnezu MgSO₄ – często używany do osuszania cieczy organicznych,
- bezwodny siarczan(VI) sodu Na₂SO₄ – łagodny środek osuszający,
- chlorek wapnia CaCl₂ – silnie higroskopijny, ale nieodpowiedni dla niektórych związków, np. alkoholi i amin,
- żel krzemionkowy – stosowany głównie jako pochłaniacz wilgoci,
- sita molekularne – skuteczne przy dokładnym osuszaniu gazów i cieczy.
Typowy błąd
Nie każdy środek pochłaniający wodę nadaje się do każdego zastosowania. Jeśli środek osuszający reaguje z próbką, rozpuszcza się w niej albo katalizuje jej rozkład, nie jest właściwy, nawet jeśli dobrze wiąże wodę.