Sublimacja

Sublimacja to przemiana fazowa, w której substancja stała przechodzi bezpośrednio w parę, z pominięciem stanu ciekłego. W laboratorium wykorzystuje się ją m.in. do oczyszczania substancji stałych, które łatwo sublimują, np. naftalenu, jodu lub kamfory.

Na czym polega oczyszczanie przez sublimację?

Oczyszczana substancja jest delikatnie ogrzewana. Jej pary unoszą się, a następnie na chłodniejszej powierzchni ponownie tworzą ciało stałe w postaci kryształów. Zanieczyszczenia, które nie sublimują w danych warunkach, pozostają w naczyniu ogrzewanym.

Typowy prosty zestaw do sublimacji może zawierać:
- parownicę porcelanową z substancją stałą,
- krążek bibuły z otworami,
- odwrócony lejek szklany jako chłodniejszą powierzchnię kondensacji,
- korek z waty ograniczający wydostawanie się par,
- źródło łagodnego ogrzewania, np. płaszcz grzejny.

Przykład: naftalen

Naftalen łatwo sublimuje, dlatego można go oczyszczać przez ogrzewanie w parownicy. Jego pary przechodzą przez otwory w bibule i osadzają się na wewnętrznych ściankach odwróconego lejka jako oczyszczony osad krystaliczny.

Sublimacja a resublimacja

W praktyce egzaminacyjnej metoda oczyszczania opisana jako ogrzewanie substancji stałej i osadzanie jej par na chłodnej powierzchni to sublimacja. Samo ponowne przejście pary w ciało stałe nazywa się resublimacją, ale nazwa całej metody oczyszczania to sublimacja.

BHP

Sublimację substancji lotnych należy prowadzić ostrożnie, najlepiej w dygestorium, ponieważ pary mogą być szkodliwe lub drażniące.