Substancje kancerogenne
Słownik kwalifikacji CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych
Substancje kancerogenne to substancje rakotwórcze, czyli takie, które mogą powodować powstawanie nowotworów lub zwiększać ryzyko ich rozwoju. Termin pochodzi od łacińskiego słowa cancer oznaczającego raka.
W pytaniach egzaminacyjnych najważniejsze skojarzenie jest proste:
- kancerogenne = rakotwórcze
- mutagenne = powodujące zmiany w materiale genetycznym
- uczulające = wywołujące reakcje alergiczne
- enzymatyczne = związane z działaniem enzymów
Przykłady substancji kancerogennych
Do substancji o działaniu rakotwórczym mogą należeć m.in.:
- benzen,
- azbest,
- formaldehyd,
- niektóre związki chromu(VI),
- niektóre wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne.
Nie oznacza to, że każda ekspozycja natychmiast wywoła chorobę. Ryzyko zależy od rodzaju substancji, dawki, czasu kontaktu, drogi narażenia oraz stosowanych zabezpieczeń.
Oznakowanie i bezpieczeństwo
W systemie CLP substancje rakotwórcze są klasyfikowane jako zagrożenie dla zdrowia. Często są oznaczane piktogramem GHS08 — sylwetka człowieka z symbolem uszkodzenia w klatce piersiowej.
Podczas pracy z substancjami kancerogennymi należy:
- pracować zgodnie z kartą charakterystyki SDS,
- stosować rękawice, okulary, fartuch i odpowiednią wentylację,
- unikać wdychania par, pyłów i aerozoli,
- ograniczać kontakt ze skórą,
- używać dygestorium, jeśli jest wymagane,
- prawidłowo oznakować i utylizować odpady.
Zapamiętaj
Na egzaminie zawodowym odpowiedź na pytanie „Substancje kancerogenne to…” brzmi: rakotwórcze.