Titrant
Słownik kwalifikacji CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych
Titrant to roztwór o dokładnie znanym stężeniu (roztwór mianowany), który podczas miareczkowania dodaje się stopniowo z biurety do roztworu badanej substancji. Z objętości zużytego titranta oblicza się, ile było oznaczanej substancji - analitu.
Titrant a analit
| Titrant | Analit | |
|---|---|---|
| Co to jest | odczynnik o znanym stężeniu | substancja oznaczana, o nieznanej ilości |
| Gdzie jest | w biurecie | w kolbie stożkowej |
| Co się mierzy | zużytą objętość | nic - jego ilość się oblicza |
Przykład: przy oznaczaniu kwasu solnego zasadą sodową titrantem jest roztwór NaOH w biurecie, a analitem - HCl w kolbie. Substancji, która powstaje w reakcji, nie nazywa się ani titrantem, ani analitem - to produkt.
Cechy dobrego titranta
- ma dokładnie ustalone stężenie (miano),
- reaguje z analitem szybko, całkowicie i według znanego równania (stechiometrycznie),
- jest trwały albo jego stężenie łatwo kontrolować,
- koniec reakcji z analitem da się wyraźnie wykryć - wskaźnikiem albo instrumentalnie.
Przykłady titrantów
| Titrant | Rodzaj miareczkowania | Co się nim oznacza |
|---|---|---|
| NaOH | alkacymetria | kwasy |
| HCl | alkacymetria | zasady, węglany |
| KMnO₄ | manganometria (redoksymetria) | żelazo(II), szczawiany, nadtlenek wodoru |
| Na₂S₂O₃ (tiosiarczan sodu) | jodometria | jod wydzielony w reakcji |
| EDTA (wersenian disodowy) | kompleksometria | jony wapnia i magnezu (twardość wody) |
| AgNO₃ | argentometria | chlorki, bromki |
Skąd wiadomo, jakie stężenie ma titrant
Stężenie titranta ustala się w procesie mianowania: titrantem miareczkuje się dokładnie odważoną substancję podstawową - czystą, trwałą, niehigroskopijną, o znanym wzorze. Przykłady: węglan sodu Na₂CO₃ i tetraboran sodu Na₂B₄O₇·10H₂O (do mianowania kwasów), szczawian sodu Na₂C₂O₄ (do mianowania KMnO₄).
NaOH nie jest substancją podstawową - jest silnie higroskopijny i pochłania CO₂ z powietrza, więc z jego odważki nie da się przygotować roztworu o dokładnym stężeniu. Roztwór NaOH sporządza się w przybliżeniu, a potem mianuje. Gotowe roztwory mianowane można też przygotować z fiksanali - ampułek z odważoną ilością odczynnika.
Obliczanie ilości analitu z objętości titranta
Liczba moli titranta:
[ n = c \cdot V ]
Jeśli zużyto 20,0 cm³ (0,0200 dm³) NaOH o stężeniu 0,1 mol/dm³, to ( n = 0{,}1 \cdot 0{,}0200 = 0{,}002 ) mola NaOH. Przy reakcji 1 : 1 w próbce było też 0,002 mola HCl, czyli ( 0{,}002 \cdot 36{,}5 = 0{,}073 ) g HCl.
Na egzaminie
- Roztwór o znanym stężeniu dodawany z biurety to... - titrant (nie analit, substrat ani produkt).
- Którego odczynnika nie stosuje się jako substancji podstawowej ze względu na higroskopijność? - NaOH.