Przejdź do głównej treści

Tlenek miedzi(I) Cu2O

Słownik kwalifikacji CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych

Cu₂O to tlenek miedzi(I) - związek, w którym miedź występuje na stopniu utlenienia +I. Ma barwę ceglastoczerwoną (czerwoną), nie rozpuszcza się w wodzie i w laboratorium powstaje najczęściej jako czerwony osad podczas redukcji związków miedzi(II).

Dawna nazwa to tlenek miedziawy. W przyrodzie występuje jako minerał kupryt.

Najważniejsze dane

CechaCu₂O
Nazwatlenek miedzi(I)
Stopień utlenienia miedzi+I
Barwaceglastoczerwona, czerwona
Rozpuszczalność w wodziepraktycznie nierozpuszczalny
Masa molowaok. 143,09 g/mol

Masa molowa wynika z prostego rachunku: (2 \cdot 63{,}55 + 16{,}00 \approx 143{,}1) g/mol.

Cu₂O, CuO i Cu(OH)₂ - jak je odróżnić

Barwa osadu to najważniejsza wskazówka w zadaniach:

ZwiązekNazwaBarwa
Cu(OH)₂wodorotlenek miedzi(II)niebieski, galaretowaty osad
CuOtlenek miedzi(II)czarny
Cu₂Otlenek miedzi(I)ceglastoczerwony

Ogrzewanie niebieskiego osadu Cu(OH)₂ bez reduktora daje czarny CuO:

[ \mathrm{Cu(OH)_2 \xrightarrow{T} CuO + H_2O} ]

Czerwony Cu₂O powstaje dopiero wtedy, gdy w mieszaninie jest reduktor, który obniży stopień utlenienia miedzi z +II do +I.

Otrzymywanie Cu₂O z glukozą

Typowa procedura laboratoryjna:

  1. rozpuszczenie soli miedzi(II), np. uwodnionego siarczanu(VI) miedzi(II), w wodzie destylowanej,
  2. dodanie roztworu NaOH - powstaje niebieski osad Cu(OH)₂,
  3. dodanie reduktora, najczęściej glukozy,
  4. ogrzewanie do pojawienia się czerwonego osadu,
  5. odsączenie, przemycie i suszenie osadu.

Glukoza (aldehyd) utlenia się do kwasu glukonowego, a miedź redukuje się do Cu₂O. W uproszczeniu:

[ \mathrm{C_6H_{12}O_6 + 2\,Cu(OH)2 \xrightarrow{T} C_6H{12}O_7 + Cu_2O + 2\,H_2O} ]

Ta sama przemiana jest podstawą próby Trommera (i podobnej próby Fehlinga) - czerwony osad Cu₂O świadczy o obecności cukru redukującego lub aldehydu.

Typowe pomyłki

  • Czarny osad to CuO, nie Cu₂O. Jeśli w opisie nie ma reduktora, a niebieski osad po ogrzaniu czernieje, odpowiedzią jest tlenek miedzi(II).
  • Cu₂O to nie „Cu2 O” ani „Cu20”. Indeks 2 odnosi się do miedzi - w cząsteczce są dwa atomy miedzi na jeden atom tlenu.
  • Miedź w Cu₂O ma stopień +I, a w CuO +II - stąd nazwy tlenek miedzi(I) i tlenek miedzi(II).

Na egzaminie

W kwalifikacji CHM.03 pojawia się fragment procedury: siarczan(VI) miedzi(II), roztwór NaOH, glukoza, ogrzewanie „do otrzymania czerwonego osadu”. Taki opis zawsze oznacza otrzymywanie Cu₂O. Odpowiedzi Cu(OH)₂ (niebieski) i CuO (czarny) odpadają po barwie, a Na₂SO₄ jest rozpuszczalnym produktem ubocznym, który zostaje w roztworze.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja