Typy reakcji chemicznych
Słownik kwalifikacji CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych
Typ reakcji chemicznej rozpoznaje się po tym, jak zmienia się liczba i układ substratów oraz produktów. W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej pojawiają się: synteza, analiza, wymiana pojedyncza i wymiana podwójna.
Reakcja syntezy
Synteza to reakcja, w której z kilku substratów powstaje jeden główny produkt.
Schemat:
A + B → AB
Przykład:
2 Mg + O2 → 2 MgO
Magnez łączy się z tlenem, tworząc tlenek magnezu. Jest to reakcja syntezy.
Reakcja analizy
Analiza, czyli rozkład, to reakcja, w której jeden związek chemiczny rozpada się na kilka produktów.
Schemat:
AB → A + B
Przykład:
2 KMnO4 → K2MnO4 + MnO2 + O2
Jeden substrat, manganian(VII) potasu, rozkłada się na trzy produkty. Jest to reakcja analizy.
Reakcja wymiany pojedynczej
Wymiana pojedyncza zachodzi wtedy, gdy jeden pierwiastek wypiera inny ze związku.
Schemat:
A + BC → AC + B
Przykład:
Zn + 2 HCl → ZnCl2 + H2
Cynk wypiera wodór z kwasu solnego.
Reakcja wymiany podwójnej
Wymiana podwójna polega na wymianie składników między dwoma związkami chemicznymi.
Schemat:
AB + CD → AD + CB
Przykład:
BaCl2 + H2SO4 → BaSO4 + 2 HCl
Powstaje trudno rozpuszczalny siarczan(VI) baru BaSO4, czyli osad. Jest to reakcja wymiany podwójnej.
Jak szybko rozpoznać typ reakcji?
- kilka substratów daje jeden produkt: synteza,
- jeden substrat daje kilka produktów: analiza,
- pierwiastek wypiera inny pierwiastek ze związku: wymiana pojedyncza,
- dwa związki wymieniają się składnikami: wymiana podwójna.