Alkalizacja gleby to proces podwyższania odczynu gleby, czyli wzrostu wartości pH w kierunku zasadowym. Gleba alkaliczna ma zwykle pH powyżej 7, a przy silniejszym nasileniu procesu może osiągać wartości utrudniające prawidłowy wzrost roślin.
Główna przyczyna
W kontekście egzaminacyjnym najważniejszą przyczyną alkalizacji gleby jest nadmierne wapnowanie. Wapnowanie polega na stosowaniu nawozów wapniowych, np. zawierających węglan wapnia CaCO₃ lub tlenek wapnia CaO, w celu zmniejszenia kwasowości gleby.
Jeżeli dawka wapna jest zbyt duża, pH gleby może wzrosnąć nadmiernie. Wtedy gleba staje się zbyt zasadowa.
Skutki alkalizacji
Zbyt wysokie pH gleby może powodować:
- ograniczenie dostępności niektórych mikroelementów, np. żelaza, manganu, cynku i miedzi,
- zaburzenia pobierania składników pokarmowych przez rośliny,
- pogorszenie warunków wzrostu roślin wrażliwych na zasadowy odczyn,
- zmiany aktywności mikroorganizmów glebowych.
Czego nie mylić z alkalizacją?
Niektóre procesy prowadzą raczej do zakwaszania gleby, a nie do alkalizacji. Należą do nich między innymi:
- nitryfikacja, podczas której mogą powstawać jony wodorowe H⁺,
- hydroliza soli żelaza i glinu, sprzyjająca zakwaszeniu środowiska,
- kwaśne opady, dostarczające do gleby kwasów lub jonów zakwaszających.
Najważniejsze do zapamiętania
Jeżeli pytanie dotyczy przyczyny alkalizacji gleby, poprawną odpowiedzią jest najczęściej nadmierne wapnowanie, ponieważ prowadzi ono do wzrostu pH gleby.