Błąd systematyczny to błąd, który powoduje stałe zawyżanie albo zaniżanie wyników pomiaru. Nie jest przypadkowym rozrzutem wyników, lecz wynika np. z niewłaściwie skalibrowanego przyrządu, błędnej metody, stałego wpływu temperatury lub nieprawidłowego odczytu.
Znak błędu
Jeżeli błąd systematyczny wynosi +10%, oznacza to, że wynik pomiaru jest zawyżony o 10%. Aby otrzymać wartość bliższą rzeczywistej, należy wynik skorygować w dół.
Dla wyniku zmierzonego 57,8° i błędu +10%:
57,8° / 1,10 = 52,5°
Po korekcie wynik wynosi około +52,5°.
Znaczenie w analizie chemicznej
Błąd systematyczny jest szczególnie ważny przy identyfikacji substancji na podstawie wartości tablicowych. Jeśli nie zostanie uwzględniony, można przypisać próbkę do niewłaściwej substancji.
Błąd systematyczny a przypadkowy
- Błąd systematyczny przesuwa wyniki w jedną stronę, np. zawsze zawyża.
- Błąd przypadkowy powoduje rozrzut wyników wokół wartości rzeczywistej.
W zadaniach egzaminacyjnych najważniejsze jest rozpoznanie, czy wynik należy poprawić przed porównaniem z tabelą.