Co to jest derywatyzacja?
Derywatyzacja to chemiczna modyfikacja oznaczanej substancji, w wyniku której powstaje jej pochodna, czyli derywat. Taki nowy związek ma właściwości ułatwiające wykonanie oznaczenia daną metodą analityczną.
Celem derywatyzacji nie jest przypadkowa reakcja chemiczna, lecz celowe przekształcenie analitu tak, aby był łatwiejszy do wykrycia, rozdzielenia lub zmierzenia.
Po co wykonuje się derywatyzację?
Derywatyzację stosuje się, gdy badana substancja:
- słabo pochłania światło w metodach spektrofotometrycznych,
- nie daje wyraźnego sygnału detektora,
- jest zbyt lotna lub zbyt mało lotna,
- jest nietrwała w warunkach analizy,
- trudno rozdziela się od innych składników próbki.
Po derywatyzacji produkt może mieć np. intensywną barwę, fluorescencję, większą lotność albo lepszą trwałość.
Przykłady zastosowań
Derywatyzację stosuje się m.in. w:
- spektrofotometrii – gdy tworzy się barwny kompleks możliwy do pomiaru,
- chromatografii gazowej – gdy zwiększa się lotność związku,
- chromatografii cieczowej – gdy poprawia się wykrywalność analitu.
Przykład: bezbarwny związek może zostać przekształcony w barwną pochodną, której absorbancję można zmierzyć spektrofotometrem.
Czym derywatyzacja nie jest?
Derywatyzacji nie należy mylić z:
- adsorpcją – zatrzymywaniem cząsteczek na powierzchni,
- absorpcją – pochłanianiem substancji do wnętrza fazy,
- wymianą jonową – wymianą jonów między roztworem a jonitem.
W derywatyzacji kluczowe jest to, że zachodzi reakcja chemiczna prowadząca do powstania innego związku.