Wskaźnik alkacymetryczny dobiera się tak, aby jego zakres zmiany barwy obejmował skok pH w pobliżu punktu równoważnikowego miareczkowania. Nie wybiera się wskaźnika „na oko”, tylko na podstawie rodzaju miareczkowanych substancji.
Najważniejsza zasada
Zakres zmiany barwy wskaźnika powinien przypadać możliwie blisko pH punktu równoważnikowego.
Przykłady:
- mocny kwas + mocna zasada: punkt równoważnikowy około pH 7; można stosować wiele wskaźników, jeśli skok pH jest duży,
- słaby kwas + mocna zasada: punkt równoważnikowy ma pH powyżej 7, dlatego stosuje się wskaźnik zmieniający barwę w środowisku zasadowym, np. fenoloftaleinę,
- mocny kwas + słaba zasada: punkt równoważnikowy ma pH poniżej 7, dlatego pasują wskaźniki kwaśne, np. oranż metylowy,
- słaby kwas + słaba zasada: skok pH jest mały, więc wskaźnik barwny często nie daje dokładnego wyniku.
Przykład: kwas octowy i NaOH
Kwas octowy jest słabym kwasem, a wodorotlenek sodu jest mocną zasadą. W punkcie równoważnikowym powstaje octan sodu, którego roztwór ma odczyn zasadowy. pH punktu równoważnikowego jest więc większe niż 7.
Dlatego najlepszym wskaźnikiem z podanych w tabeli jest fenoloftaleina, której zakres zmiany barwy wynosi około 8,3–10,0.
Typowy błąd egzaminacyjny
Nie należy wybierać wskaźnika tylko dlatego, że „kwas jest kwaśny”. Liczy się pH w punkcie równoważnikowym, a nie początkowe pH próbki.