Kompleksonometria to dział analizy objętościowej, w którym oznaczanie jonów metali polega na tworzeniu trwałych związków kompleksowych z titrantem zwanym kompleksonem. Najczęściej stosowanym titrantem jest sól disodowa kwasu etylenodiaminotetraoctowego, czyli EDTA o wzorze Na₂H₂Y.
Na czym polega oznaczenie?
Jon metalu reaguje z anionem EDTA, tworząc kompleks:
Meⁿ⁺ + H₂Y²⁻ ⇄ MeYⁿ⁻⁴ + 2H⁺
W praktyce reakcja zachodzi zwykle w roztworze buforowanym, ponieważ powstające jony H⁺ mogą zmieniać pH, a pH silnie wpływa na trwałość kompleksów.
Jakie jony oznacza się kompleksonometrycznie?
Metodą kompleksonometryczną oznacza się wiele kationów metali, np.:
- Ca²⁺,
- Mg²⁺,
- Zn²⁺,
- Cu²⁺,
- Pb²⁺,
- Al³⁺,
- Fe³⁺.
Szczególnie znanym zastosowaniem jest oznaczanie twardości wody, czyli głównie jonów wapnia i magnezu.
Których jonów zwykle się nie oznacza?
Jony metali alkalicznych, np. Na⁺ i K⁺, tworzą z EDTA kompleksy bardzo nietrwałe. Z tego powodu nie oznacza się ich typowo metodą kompleksonometryczną.
Zapamiętaj
Jeżeli w pytaniu pojawia się wzór Na₂H₂Y, chodzi o EDTA. Tą metodą oznacza się głównie kationy metali tworzące trwałe kompleksy, ale nie typowo jon sodu Na⁺.