Manganometria to metoda redoksymetryczna, w której titrantem jest najczęściej roztwór nadmanganianu potasu KMnO4. Jon nadmanganianowy MnO4- jest silnym utleniaczem, dlatego może utleniać wiele substancji, między innymi jony żelaza(II) Fe2+.
Oznaczanie żelaza(II)
Podczas oznaczania żelaza(II) zachodzi reakcja:
5Fe2+ + MnO4- + 8H+ -> 5Fe3+ + Mn2+ + 4H2O
Oznacza to, że 1 mol jonów MnO4- reaguje z 5 molami jonów Fe2+. Reakcja musi przebiegać w środowisku kwasowym, zwykle z dodatkiem kwasu siarkowego(VI). W środowisku nieodpowiednim mogą powstawać inne produkty manganu, co zaburza wynik oznaczenia.
Dlaczego titrant jest wskaźnikiem?
Roztwór nadmanganianu potasu ma intensywnie fioletową barwę. W czasie miareczkowania dodawane jony MnO4- odbarwiają się, ponieważ redukują się do prawie bezbarwnych jonów Mn2+.
Punkt końcowy osiąga się wtedy, gdy pojawia się trwałe, bladoróżowe zabarwienie roztworu. Oznacza ono niewielki nadmiar titranta. Dlatego w manganometrii zwykle nie dodaje się osobnego wskaźnika — wskaźnikiem jest sam titrant.
Typowe zastosowania
Manganometrię stosuje się m.in. do oznaczania:
- jonów żelaza(II),
- nadtlenku wodoru,
- szczawianów,
- innych substancji o właściwościach redukujących.
Pułapka egzaminacyjna
Jeżeli w zadaniu występuje MnO4- i reakcja redoks, najczęściej chodzi o manganometrię, czyli miareczkowanie redoksymetryczne, w którym wskaźnikiem może być titrant.