Oznaczanie wapnia i magnezu EDTA

Oznaczanie jonów wapnia Ca²⁺ i magnezu Mg²⁺ w wodzie często wykonuje się metodą kompleksonometryczną z użyciem mianowanego roztworu EDTA. EDTA tworzy z jonami metali trwałe kompleksy w stosunku molowym 1 : 1, dlatego objętość zużytego titranta można bezpośrednio powiązać z ilością oznaczanych jonów.

Dwa miareczkowania

W typowej procedurze wykonuje się dwa oznaczenia:

1. Miareczkowanie w pH około 10
   - stosuje się bufor amoniakalny,
   - wskaźnik: czerń eriochromowa T,
   - EDTA reaguje łącznie z jonami Ca²⁺ i Mg²⁺,
   - zużyta objętość odpowiada sumie: Ca²⁺ + Mg²⁺.

2. Miareczkowanie w pH 12–13
   - środowisko jest silnie zasadowe,
   - wskaźnik: mureksyd,
   - oznacza się głównie jony Ca²⁺,
   - magnez jest wyłączony z oznaczenia, ponieważ w silnie zasadowym środowisku może wytrącać się jako Mg(OH)₂.

Jak obliczyć objętość EDTA zużytą na magnez?

Jeżeli:

• V₁ oznacza objętość EDTA zużytą na Ca²⁺ + Mg²⁺,
• V₂ oznacza objętość EDTA zużytą na Ca²⁺,

to objętość odpowiadająca Mg²⁺ wynosi:

V(Mg²⁺) = V₁ − V₂

Przykład

Dane:

• V₁ = 20,3 cm³,
• V₂ = 5,4 cm³.

Obliczenie:

V(Mg²⁺) = 20,3 cm³ − 5,4 cm³ = 14,9 cm³

Oznacza to, że do odmiareczkowania jonów magnezu zużyto 14,90 cm³ roztworu EDTA.