Podłoża hodowlane to mieszaniny składników odżywczych stosowane do hodowli drobnoustrojów w laboratorium. Ich zadaniem jest zapewnienie mikroorganizmom warunków potrzebnych do wzrostu, namnażania i prowadzenia procesów metabolicznych.
Podłoża mogą być płynne, półpłynne lub stałe. Podłoża stałe zwykle zawierają agar, który nadaje im odpowiednią konsystencję, ale najczęściej nie jest składnikiem odżywczym.
Podstawowe składniki podłoży
Typowe podłoże mikrobiologiczne może zawierać:
- źródło węgla i energii, np. glukozę, laktozę, mannitol, glicerol,
- źródło azotu organicznego, np. pepton, ekstrakt mięsny, ekstrakt drożdżowy,
- sole mineralne,
- wodę,
- czynniki wzrostowe, jeśli są wymagane przez dany drobnoustrój,
- agar w podłożach stałych.
Źródła węgla a źródła azotu
W pytaniach egzaminacyjnych często trzeba odróżnić składniki pełniące różne funkcje. Cukry i alkohole wielowodorotlenowe, takie jak laktoza, mannitol czy glicerol, są przede wszystkim źródłem węgla. Natomiast pepton jest źródłem azotu organicznego, ponieważ zawiera aminokwasy i peptydy.
Znaczenie doboru podłoża
Nie każde podłoże nadaje się do każdego drobnoustroju. Podłoża mogą być ogólne, wybiórcze, różnicujące lub namnażające. Ich skład dobiera się zależnie od celu badania, np. izolacji bakterii, oceny cech biochemicznych albo zwiększenia liczby komórek w próbce.
W analizie laboratoryjnej poprawne rozpoznanie funkcji składników podłoża pomaga przewidzieć, jakie mikroorganizmy będą mogły na nim rosnąć.