Próba płomieniowa to prosta metoda analizy jakościowej, służąca do wstępnego wykrywania niektórych kationów metali na podstawie barwy płomienia. Wykorzystuje się ją głównie dla kationów metali alkalicznych i ziem alkalicznych.
Zasada metody
Po wprowadzeniu próbki do płomienia palnika atomy lub jony metalu ulegają wzbudzeniu. Podczas powrotu do stanu podstawowego emitują światło o charakterystycznej barwie. Ta barwa może wskazywać na obecność określonego kationu.
Przykładowe barwy płomienia
- Na⁺ — intensywnie żółta barwa płomienia,
- K⁺ — fioletowa/liliowa barwa, często obserwowana przez szkło kobaltowe,
- Ca²⁺ — ceglastoczerwona barwa,
- Sr²⁺ — karminowoczerwona barwa,
- Ba²⁺ — zielona barwa,
- Cu²⁺ — niebieskozielona barwa,
- Li⁺ — karminowoczerwona barwa.
W pytaniach egzaminacyjnych typowe kationy identyfikowane próbą płomieniową to m.in. Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Ba²⁺, Sr²⁺.
Wykonanie próby
Najczęściej używa się drucika platynowego lub nichromowego. Drucik oczyszcza się, zwilża stężonym kwasem solnym, nabiera niewielką ilość próbki i wprowadza do nieświecącego płomienia palnika.
Ograniczenia
Próba płomieniowa jest metodą orientacyjną. Silna żółta barwa sodu może maskować inne kationy. Nie wszystkie kationy dają charakterystyczną barwę płomienia — np. Mg²⁺, Al³⁺, Fe²⁺, Fe³⁺, Ni²⁺ nie są typowymi jonami identyfikowanymi tą metodą.
Wniosek egzaminacyjny
Z podanych zestawów za pomocą próby płomieniowej można zidentyfikować Na⁺ i Ca²⁺, dlatego poprawna odpowiedź to zestaw zawierający te kationy.