Punkt końcowy i równoważnikowy miareczkowania
Słownik kwalifikacji CHM.04 - Wykonywanie badań analitycznych
W miareczkowaniu ilościowe oznaczanie składnika polega na dodawaniu roztworu o znanym stężeniu, czyli titranta, do badanej próbki. Kluczowe są dwa pojęcia: punkt równoważnikowy i punkt końcowy miareczkowania.
Punkt równoważnikowy
Punkt równoważnikowy to moment, w którym titrant przereagował stechiometrycznie z oznaczanym składnikiem. Oznacza to, że ilości reagentów odpowiadają równaniu reakcji chemicznej.
Przykład: jeżeli oznacza się kwas zasadą, punkt równoważnikowy występuje wtedy, gdy liczba moli jonów H⁺ odpowiada liczbie moli jonów OH⁻ zgodnie z równaniem reakcji.
Punkt końcowy
Punkt końcowy miareczkowania to moment zaobserwowany doświadczalnie, np. przez:
- zmianę barwy wskaźnika,
- zmianę potencjału elektrody,
- zmianę przewodnictwa roztworu,
- pojawienie się trwałego osadu lub zabarwienia.
W praktyce punkt końcowy powinien być możliwie jak najbliższy punktowi równoważnikowemu.
Dlaczego to ważne?
Samo stwierdzenie, że miareczkowanie polega na doprowadzeniu do zmiany barwy wskaźnika, jest niepełne. Zmiana barwy jest tylko sposobem wykrycia końca miareczkowania, a nie istotą metody. Istotą jest pomiar objętości roztworu o znanym stężeniu, który reaguje ilościowo z oznaczanym składnikiem.
Błąd wskaźnika
Jeżeli punkt końcowy nie pokrywa się dokładnie z punktem równoważnikowym, powstaje błąd wskaźnika. Dlatego wskaźnik należy dobrać tak, aby jego zakres zmiany barwy odpowiadał skokowi właściwości roztworu w pobliżu punktu równoważnikowego.