Co to jest abrazja?
Abrazja to proces niszczenia brzegów dużych zbiorników wodnych, przede wszystkim mórz, oceanów, a także dużych jezior. Zachodzi pod wpływem falowania, prądów przybrzeżnych oraz materiału skalnego niesionego przez wodę, np. piasku, żwiru i otoczaków.
Na czym polega proces abrazji?
Fale uderzają o brzeg i stopniowo go podcinają. Dodatkowo niesiony przez wodę materiał działa jak „papier ścierny”, ścierając skały i osady budujące wybrzeże. W efekcie dochodzi do cofania się brzegu i powstawania charakterystycznych form rzeźby terenu.
Skutki abrazji
Do najważniejszych skutków abrazji należą:
- niszczenie i cofanie się klifów,
- podcinanie stromych brzegów,
- powstawanie nisz abrazyjnych,
- osuwanie się fragmentów brzegu,
- tworzenie platform abrazyjnych.
Gdzie występuje abrazja?
Abrazję obserwuje się głównie na wybrzeżach morskich i oceanicznych, zwłaszcza tam, gdzie brzeg jest stromy i zbudowany z podatnych na niszczenie skał lub osadów. W Polsce przykładem są odcinki klifowego wybrzeża Bałtyku, np. okolice Jastrzębiej Góry czy wyspa Wolin.
Abrazja a inne procesy
Abrazji nie należy mylić z:
- akumulacją – odkładaniem osadów przez wodę,
- wietrzeniem – rozpadem skał pod wpływem czynników atmosferycznych,
- ruchami masowymi – przemieszczaniem materiału w dół stoku pod wpływem grawitacji.
W pytaniach egzaminacyjnych abrazję najczęściej rozpoznaje się po opisie: niszczenie brzegów mórz, oceanów lub dużych jezior przez fale.